Het Hollands classicisme; een bouwstijl met allure

Veel belangrijke gebouwen uit de zeventiende eeuw zijn gebouwd in de stijl van het Hollands classicisme. Zo ook de Waag en het Boterhuis. De inspiratie voor deze bouwstijl haalde men uit de klassieke architectuur en uit boeken als L'Idea della Architecture Universale van de Italiaanse architect Scamozzi. Op Pieter Posts ontwerptekening kun je goed zien hoe de voorgevel van de Waag eruit ziet als een Romeinse triomfboog met daarop een Griekse tempel.

Architecten als Post gebruikten strenge regels wat betreft de maatverhoudingen van hun bouwwerken. Dat is de reden waarom de Waag een bovenverdieping heeft. Die werd niet voor het wegen gebruikt, maar had vooral een esthetische waarde. Het silhouet is op deze manier mooi in balans en dat maakt het tot een statig gebouw.

De gevel is voorzien van pilasters in Dorische stijl, één van de vijf klassieke bouworden die zorgvuldig nageleefd werden in het Hollands classicisme. Ook de pilasters die de toegang tot de markthal flankeren zijn Dorisch. Kenmerkend aan deze bouworde is het ontbreken van enig ornament. Op de zijgevels zijn versieringen in de vorm van slingers geplaatst. Deze versieringen worden ook wel festoenen genoemd. Ze zijn versierd met waag- en meetwerktuigen. Ze verwijzen op die manier naar de functie van het gebouw. De gebeeldhouwde decoratie laat zien dat het om een Weeggebouw en een Boterhuis gaat. (LS)