Altaarsteen

Gemeente Leiden afbeelding
Vondst Roomburg 2004, Altaarsteen, foto M&A
Een brok steen

Tijdens een opgraving in Roomburg in 2004 is het niet meteen duidelijk. In een greppel, aan de rand van het kampdorp dat bij het castellum (Romeins legerfort) Matilo lag, vinden archeologen een brok kalksteen. Pas bij het schoonmaken is te zien dat er letters op staan. Het is een fragment van een altaarsteen.

Belofte aan de goden

Altaarstenen zijn in de Romeinse tijd meestal rechthoekige blokken steen met een eenvoudige tekst. Iedereen kan ze plaatsen, vaak is dat om een persoonlijke gelofte in te lossen. Op de altaarsteen uit Roomburg staat de volgende inscriptie:          [……..], LEGX[XXPF]….., V.S.L.M

De uitdrukking V(otum) S(olvit) L(ibens) M(erito) betekent ‘belofte ingelost, gaarne en met reden’. Degene die de steen heeft opgericht, deed dit blijkbaar als tegenprestatie voor een gunst die hij de goden had gevraagd.

Het dertigste legioen

We weten niet wie de altaarsteen heeft opgericht. Het is iemand die behoort tot het dertigste legioen, dat is nog wel te lezen. Dat legioen is in de tweede eeuw gelegerd in Xanten. Eén van hun taken is het onderhouden van de grensverdedigingswerken in deze streek. De steen is gemaakt in de tweede helft van de tweede eeuw. Waarschijnlijk staat hij eerst in of vlakbij het castellum. Romeinse altaarstenen staan vaak bij tempels, heiligdommen of huizen. Nadat het castellum verlaten wordt, vernielt iemand de steen, gebruikt een aantal stukken opnieuw en gooit dit deel weg. Welke gunst van de goden de maker wil herdenken, zullen we nooit weten.