- Ga direct naar: inhoud, hoofdnavigatie, service menu, zoeken
Soorten bescherming
- Rijksmonument Molen de Valk, foto Wilbert Devilee
Rijksmonument
Een pand of gebied kan op grond van de Monumentenwet 1988 worden aangewezen als rijksmonument wanneer het vanwege zijn schoonheid, wetenschappelijke en/of cultuurhistorische betekenis van nationaal belang wordt geacht. Een rijksmonument moet tenminste vijftig jaar oud zijn.
De bescherming van gebouwde rijksmonumenten bestrijkt het gehele pand, zowel het exterieur als het interieur. Bovendien kunnen bijgebouwen, als een garage of tuinhuis, maar ook een tuin(hek) en/of stoep onder de bescherming vallen.
Is mijn pand een rijksmonument?
Via het monumentenregister kunt u nagaan of uw pand een monumentenstatus heeft.
Gemeentelijk monument
Een pand of gebied kan op grond van de Monumentenverordening 2008 worden aangewezen als gemeentelijk monument wanneer het vanwege zijn schoonheid, wetenschappelijke en/of cultuurhistorische betekenis van lokaal belang wordt geacht. In tegenstelling tot rijksmonumenten mogen gemeentelijke monumenten ook jonger dan vijftig jaar zijn.
De bescherming van gebouwde gemeentelijke monumenten bestrijkt het gehele pand, zowel het exterieur als het interieur. Net als bij rijksmonumenten kan een bijgebouw, tuin en/of erfafscheiding onder de bescherming vallen.
Is mijn pand een gemeentelijk monument?
Via het monumentenregister kunt u nagaan of uw pand een monumentenstatus heeft.
- Haarlemerstraat, foto Wilbert Devilee
Beeldbepalend pand
Een beeldbepalende pand is geselecteerd op de rol die de gevel, met inbegrip van het bijbehorende dakvlak, speelt in het historisch stadsbeeld. Samen met de monumenten dragen deze panden het stadsbeeld dat door velen zo hoog wordt gewaardeerd.
Beeldbepalende panden zijn geen monumenten. De bescherming is geregeld via de opname van beeldbepalende panden in bestemmingplannen. Doel van de bescherming is het behoud van het huidige straatbeeld. Bij beeldbepalende panden zijn daarom alleen het aanzicht van de gevels, zichtbaar vanaf de openbare weg en de kap beschermd. Het interieur, een bijgebouw en/of erfafscheiding valt in dit geval niet onder de bescherming.
Is mijn pand een beeldbepalend pand?
Via het monumentenregister kunt u nagaan of uw pand een beeldbepalend pand is.
Van rijkswege of gemeentewege beschermd stads- of dorpsgezicht
Beschermde stads- of dorpsgezichten zijn groepen van onroerende zaken die van algemeen belang zijn vanwege hun schoonheid, hun onderlinge ruimtelijke of structurele samenhang of hun wetenschappelijke of cultuurhistorische waarde.
Beschermde stads- of dorpsgezichten worden beschermd via een beschermend bestemmingsplan. De bescherming richt zich niet direct op individuele panden maar op de (historische) karakteristiek en stedenbouwkundige structuur. Ze is bedoeld om de aanwezige (historische) kwaliteit van de ruimtelijke omgeving te bewaken en te bevorderen, ook bij noodzakelijke veranderingen.
Panden die binnen het beschermde stadsgezicht liggen, krijgen niet automatisch de status van beeldbepalend pand of beschermd monument. Uiteraard komt het wel voor dat zich binnen het beschermde stadsgezicht beeldbepalende panden of monumenten bevinden.
- Onderzoek naar het archeologisch rijksmonument Matilo, foto M&A
Archeologie
Archeologisch waardevolle gebieden kunnen op grond van de Wet op de archeologische monumentenzorg worden aangewezen als rijksmonument. Het is ook mogelijk archeologische gebieden aan te wijzen als gemeentelijk monument. Momenteel kent Leiden geen gemeentelijke archeologische monumenten. Binnen de gemeente worden de archeologisch waardevolle gebieden daarnaast beschermd met behulp van de archeologische waardenkaart, als onderdeel van het bestemmingsplan.