Stadstimmerwerf

Adres:        Kort Galgewater 21
Datering:   1612
Architect:   Lieven de Key of Hendrick Cornelisz. van Bilderbeek
Status:       rijksmonument

Aan het eind van de zestiende eeuw groeit Leiden sterk. Het stadsbestuur neemt nu de zorg voor bruggen, walmuren, straten en de stadsreiniging op zich. De organisatie van deze openbare werken is in handen van de stadsmeester-timmerman, de stadsmeester-metselaar en de stadsmeester-steenhouwer. Het zijn particuliere aannemers die hoofdzakelijk werk voor de stad verrichten.

Galgewater

In 1611 besluit het stadsbestuur tot uitbreiding van Leiden aan de noordkant. In ‘de nieuwe stad’ wordt in 1612 aan het Galgewater begonnen met de bouw van een werk- en opslagplaats voor de afdeling openbare werken: de stadstimmerwerf. Bij de stadstimmerwerf bouwt men ook een woonhuis voor de toenmalige stadstimmerman Jan Ottensz. van Seyst. Het pand krijgt een hoge trapgevel in renaissancestijl, opgetrokken uit rode baksteen, natuurstenen ‘speklagen’ en kruiskozijnen met rood-witte luiken. Bovenop de gevel wordt een leeuw met het Leidse stadswapen geplaatst.
Twee jaar later worden een stadssteenhouwers-werkplaats en het woonhuis van de stadssteenhouwer Willem Claesz. van Es aan het complex toegevoegd. Dit gedeelte, waar ook een woonhuis voor de stadsmetselaar wordt ingericht, bevindt zich aan de kant van de 1e Binnenvestgracht. In 1824 moet deze vleugel echter wijken voor de bouw van de Morspoortkazerne.

Graanschuur

De stadstimmerwerf ligt ideaal in de uitbreidingswijk omdat omwonenden geen hinder hebben van het lawaai. En er is alle ruimte. Zelfs zoveel dat in 1651 achter op de werf een hoge opslagplaats voor door de stad aangekocht graan wordt gebouwd, een zogenaamde korenspijker (graanschuur). Het graan wordt tegen vaste prijzen aan bakkers verkocht, die er tegen gecontroleerde lage prijzen brood voor de arme Leidenaren mee maken.

De stadstimmerwerf behoudt tot 1986 zijn oorspronkelijke functie als werkplaats van de dienst Gemeentewerken. In de jaren 1989-1991 vindt restauratie plaats in opdracht van de nieuwe eigenaar, de Stichting tot Exploitatie van Bejaardenzorg Leiden e.o.. De grote werkruimten en zolders worden hierbij verdeeld in 33 wooneenheden voor ouderen.

Monument 19 uit de historische canon van Leiden