- Ga direct naar: inhoud, hoofdnavigatie, service menu, zoeken
Stadhuis
- Stadhuis, foto Peter Horree
Adres: Breestraat 92-104
Datering: Gevel: 1596.
Nieuwbouw: 1934 – na WO II
Architect: Gevel: Claes Cornelisz. van Es.
Nieuwbouw: C.J. Blaauw
Status: rijksmonument
De gevel van het Leidse stadhuis aan de Breestraat symboliseert de ‘dageraad’ van de Leidse Gouden Eeuw. Na het beleg en ontzet van de stad in 1574 breekt er een nieuwe bloeiperiode aan. Het stadsbestuur wil nu graag een representatievere toegang en een monumentale gevel voor het middeleeuwse stadhuis. De stadssteenhouwer Claes Cornelisz. van Es maakt in 1593-1594 het ontwerp, waarbij de bekende Haarlemse architect Lieven de Key hem adviseert. Naar de mode van die tijd krijgt het stadhuis een monumentale bordestrap en topgevels in renaissancestijl.
Zelfbewustzijn
Achter de nieuwe gevel moet ook het interieur het nieuwe Leidse zelfbewustzijn uitdragen. Beroemde kunstenaars, onder wie de schilders Jan Lievens en Ferdinand Bol, krijgen opdrachten voor schouwpartijen, schilderstukken, glas-in-loodvensters en wandtapijten.
Brand
Dit alles gaat verloren in de verwoestende brand op 12 februari 1929. De oude gevel kan worden hersteld. Daarachter verrijst vanaf 1934 echter een geheel nieuw stadhuis naar ontwerp van de Haarlemse architect C.J. Blaauw. Na zijn dood in 1947 zet collega H.T. Zwiers zijn werk voort. Hij besteedt daarbij ook veel aandacht aan het interieur. Zo kent de hele bestuursverdieping een afwerking in marmer, waarbij de platen ‘a livre ouvert’ zijn gelegd. Daarbij worden twee of drie platen marmer zo uit een blok gezaagd, dat de tekening ervan steeds twee aan twee spiegelbeeldig is. Het meubilair van de raadzaal, de kamer van het College van B en W en de burgemeesterskamer wordt gelijk met het nieuwe stadhuis ontworpen. Het is nog geheel aanwezig en inmiddels gerestaureerd.
Monument 16 (stadhuisgevel) en 57 (nieuwbouw stadhuis) uit de historische canon van Leiden