- Ga direct naar: inhoud, hoofdnavigatie, service menu, zoeken
Plantsoen
- Plantsoen, foto Lotte Gielis
Locatie: Plantsoen 1
Datering: 1835
Architect: Salomon van der Paauw
Status: gemeentelijk monument
De aanleg van het oudste openbare stadspark van Leiden start in 1830. Tussen 1830 en 1834 wordt de vestwal langs de Zoeterwoudse Singel gesloopt. De zeventiende-eeuwse stadswallen zijn na de Franse tijd overbodig geworden. Met de sloop wordt ruimte gemaakt voor de aanleg van een park in de Engelse landschapsstijl. Deze ‘romantische’ aanleg past goed bij het slingerende verloop van de Singel. Stadsarchitect Salomon van der Paauw maakt het ontwerp voor het park. Mogelijk wordt hij daarbij geïnspireerd door de beroemde landschapsarchitect J.D. Zocher. Ook Zocher was gevraagd om een ontwerp te maken. De uitvoering van dit plan was echter te duur voor de Gemeente Leiden. Zochers ontwerp viel daarom af.
Bomen
In 1835 wordt begonnen met de aanleg van het park: de grond wordt geëgaliseerd en de scherpe hoeken van de afgegraven bolwerken worden afgevlakt tot glooiende rondingen. Talloze bomen worden geplant. Het park is toegankelijk via de Hogewoerdspoort en via een brug over de Binnenvestgracht bij de Kraaierstraat. Al na een jaar blijkt dit niet genoeg. Er wordt daarom een derde ingang gecreëerd bij molen De Oranjeboom, ter hoogte van de Korevaarstraat.
Herenhuizen
Tot 1880 grenst het sterk glooiende park aan de 4e Binnenvestgracht met zijn eenvoudige arbeidershuizen. Deze gracht wordt tussen 1880 en 1887 gedempt. Langs de binnenrand van het plantsoen worden nu grote herenhuizen gebouwd. Als chique decorwand plaatsen zij de arbeiderswoninkjes letterlijk in de schaduw. De huizen hebben geen achtertuin en sobere achtergevels. De voorzijde is immers gericht op het Plantsoen, de grootste tuin die een mens zich kan wensen. Gelijk met de bouw van de herenhuizen wordt het park grotendeels afgevlakt.
De gemeente doet er in de loop der jaren alles aan om het park een aangename plek te maken. In 1867 wordt de volière gebouwd en in 1871 komt er een zwanenvijver. Het sociëteitsgebouw met bijbehorende muziektent van muziekvereniging Musis Sacrum en een fontein, zijn nu helaas verdwenen.