Pesthuis

Adres:        Pesthuislaan 7
Datering:   1658-1662
Architect:   H.C. van Duyvenvlucht. Beeldhouwwerk van Rombout Verhulst
Status:       rijksmonument

In 1635 wordt Leiden geteisterd door een pestepidemie. Na afloop besluit men tot de bouw van een houten noodpesthuis buiten de stadspoorten, bestemt voor de verpleging van minvermogende pestlijders. Aan de oostzijde van het gebouw bouwt men een stenen woonhuis voor de binnenvader en –moeder, die de zorg over het pesthuis hebben. Na de volgende epidemie van 1655 wordt het houten pesthuis vervangen door een stenen gebouw.

Rombout Verhulst

Het vierkante, stenen pesthuis is verdeeld in een mannen- en een vrouwenvleugel. Beide vleugels zijn van elkaar gescheiden door een gracht op de binnenplaats. De beeldhouwer Rombout Verhulst maakt het reliëf in de zandstenen toegangspoort. Het stelt de pest voor in de gedaante van een furie met een wolf. In het fries boven de deur zijn de wapens van de vijf regenten van het Pesthuis te zien.

Naturalis

Het pesthuis heeft uiteindelijk nooit als pesthuis gefunctioneerd. Vanaf het midden van de zeventiende eeuw komen pestepidemieën nauwelijks meer voor in Leiden. Het gebouw krijgt in de loop der tijd uiteenlopende functies, waaronder militaire gevangenis, Rijksopvoedingsinstituut voor jongens en Legermuseum (1941-1984). Het pesthuis doet nu dienst als ontvangstruimte voor bezoekers van het Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis.

Monument 26 uit de historische canon van Leiden