Muurtoren Oostenrijk

Adres:        Jan van Houtkade 50
Datering:   1486-1500
Status:       rijksmonument

De muurtoren Oostenrijk maakte deel uit van de middeleeuwse stadsmuur tussen de huidige Koepoortsbrug en de Geregracht. Oorspronkelijk kende Leiden drieëndertig van deze verdedigings- of waltorens. In de muurtorens konden tijdens vijandige aanvallen schutters worden opgesteld. Muurtoren Oostenrijk had negen schietgaten. Aan de binnenzijde bevinden zich nog de richels waarop de schutters stonden.

Drie bouwlagen

Oorspronkelijk telde het gebouwtje drie bouwlagen. Nu zijn dit er nog slechts twee, omdat een vloer is verwijderd. De muren zijn van baksteen in een onregelmatig metselverband en hebben een dikte van 2 meter aan de onder- en 1,80 meter aan de bovenzijde. De plattegrond van de toren heeft de vorm van een halve cirkel; de gevel aan de Jan van Houtkade is recht.

Bourgondië

‘Oistenrijck’ had een tweelingbroertje, muurtoren Bourgondië, die iets meer naar het westen lag. De twee zijn vermoedelijk vernoemd naar de toen regerende landsheren Maria de Rijke van Bourgondië en haar echtgenoot Maximiliaan, aartshertog en later keizer van Oostenrijk. ‘Bourgondië’ is in 1871 gesloopt. De fundering is weer opgemetseld en nog zichtbaar vanaf het water en aan de overkant van de singel. Mogelijk dienden de muurtorens ook voor de opslag van kruit en munitie. Een vijandige voltreffer zou dan echter een enorme explosie hebben veroorzaakt.

Monument 11 uit de historische canon van Leiden