Leidse Hout

Locatie:      Leiden noord
Datering:   1928-1940
Architect:   K.C. van Nes
Status:       gemeentelijk monument

De sociale hervormingen van na 1900 zorgen voor ingrijpende veranderingen op het gebied van de openbare parkaanleg. Mede door de gelijktijdige invoering van de Woningwet en de Gezondheidswet in 1901 komt er meer aandacht voor betere leefomstandigheden voor de arbeiders. Ook in Leiden is een kleine groep vooruitstrevende intellectuelen actief op dit front, maar het proces verloopt in eerst instantie langzaam. 

Geldgebrek

In 1920 roept het communistische raadslid Johannes Knuttel tijdens een raadsvergadering op tot het instellen van een commissie die de mogelijkheden van bos- en parkaanleg op grote schaal moet onderzoeken. Al snel is Knuttels voorstel niet meer weg te denken van de politieke agenda, maar geldgebrek verhindert de gemeente hier voorlopig serieus werk van te maken.

Landschapsarchitect Van Nes

In 1926 wordt de stichting Fonds voor Aanleg, Onderhoud en Beheer van Wandelparken in het leven geroepen. Dit initiatief leidt tot de aanleg van de Leidse Hout. Het eerste ontwerp voor het park wordt gemaakt door landschapsarchitect K.C. van Nes. Zijn ontwerp vertoont sterke verwantschap met een Duits Volkspark. Kenmerkend zijn de geometrische indeling, gebaseerd op de oude polderverkaveling en lange zichtassen, grote rechthoekige vijvers en open grasvlakken. Het ontwerp houdt rekening met de recreatieve wensen uit die tijd: een grote lig- en speelweide, een betonnen plasvijver, een bloemenweide, een volkstheehuis en een kinderspeeltuin. Het voorziet ook in een aangrenzend sportpark.

Werkgelegenheidsproject

In 1928 geeft de gemeente 16,5 ha grond tussen de Warmonderweg, Houtlaan en de buitenplaats Oud Poelgeest in erfpacht aan het Fonds voor de aanleg van het park. Het plan van Van Nes blijkt echter te duur en er moet een aangepaste versie en begroting komen. Met rijkssubsidie wordt de aanleg van het park uitgevoerd als werkgelegenheidsproject. Na ruim twee jaar is het beschikbare geld op en moet het nog onvoltooide park het voorlopig stellen met een eenvoudige afwerking. Het wordt beplant met inheemse soorten die van nature in de omgeving van Leiden voorkomen. Veel hiervan is nu nog in de Hout aanwezig.

Concerten

In 1931 wordt de Leidse Hout officieel geopend. Door middel van allerlei activiteiten wordt daarna geprobeerd de belangstelling bij het publiek op te wekken. Zo krijgen schoolkinderen al wandelend les in de natuur, en voor ouderen zijn er volksconcerten. In de Tweede Wereldoorlog lijdt het park grote schade: talloze bomen worden gekapt wegens behoefte aan brandstof. Snel na de oorlog begint men met de herbeplanting. Het park wordt in de jaren 1956-1957 nog eens uitgebreid met het ten noordoosten daarvan gelegen bospark.

Monument 52 uit de historische canon van Leiden