Heilige Geesthofje

Adres:        Heilige Geesthofje 1-16
Datering:   1920-1921, 1925-1927
Architect:   Leo en Jan van der Laan
Status:       rijksmonument
 

De naam van dit hofje verwijst naar de stichter, Cornelis (van) Sprongh, én naar de duif (symbool van de Heilige Geest) die te zien was in de daklijst van zijn chique woning aan de Breestraat. Sprongh komt uit een rijke katholieke familie en heeft geen nageslacht. In 1690 stelt hij dan ook een testament op waarin hij laat vastleggen dat het huis met de duif een woonhuis moet worden voor zeven oude vrouwen, weduwen of ongehuwden ouder dan vijftig jaar. Tegen de geest van het testament in, wordt er hoogstwaarschijnlijk niet veel onderhoud gepleegd aan het huis want rond 1850 is het totaal vervallen.

Nieuw hofje

De regenten bouwen daarom een nieuw hofje op de hoek van de Koepoortsgracht (huidige Doezastraat) en het Rapenburg. Het ontwerp komt van de Leidse architect Theodoor Molkenboer, onder meer bekend van de rooms-katholieke Hartebrugkerk aan de Haarlemmerstraat. In 1851 verhuizen de bewoonsters naar hun nieuwe onderkomen.

Wederom nieuwbouw

Dit hofje wordt in twee fasen (1920-1921 en 1925-1927) vervangen door nieuwbouw naar ontwerp van het Leidse architectenduo Leo en Jan Van der Laan. Het nieuwe complex krijgt een U-vormige plattegrond. De opzet van de gevels is zakelijk en verwijst naar de traditionele Oudhollandse stijl die we ook tegenkomen in het Barent van Namenhofje: rechthoekige en gekoppelde vensters, luiken, decoratieve metselverbanden en een brede daklijst. De gestileerde duif op de sluitsteen van het rondbogige toegangsportaal herinnert nog aan de oorsprong van het hofje. Boven het portaal zijn ook de naam en het wapen van de stichter, Cornelis Sprongh, te zien.