Home /Beschermen / Aanwijzing

Aanwijzing

Gemeente Leiden afbeelding
Stadstimmerwerf, foto Wilbert Devilee

De bevoegdheid voor het aanwijzen van rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, beeldbepalende panden en beschermde dorps- of stadsgezichten ligt bij de rijksoverheid en de gemeente. Vaak worden zij bijgestaan door een commissie van onafhankelijke deskundigen, die adviseert over aanwijzing op basis van cultuurhistorische criteria in de breedste zin van het woord.

Rijksmonument

Rijksmonumenten worden aangewezen door de minister van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap (OCW) op grond van de Monumentenwet 1988. De minister wordt geadviseerd door de gemeente en de Raad van Cultuur. De aanwijzingsprocedure voor een rijksmonument kan enkele jaren duren. Na aanwijzing worden rijksmonumenten ingeschreven in het rijksmonumentenregister.

Gemeentelijk monument

Gemeentelijke monumenten worden aangewezen door burgemeester en wethouders op grond van de Monumentenverordening 2008. Zij worden geadviseerd door de Monumentenselectiecommissie, die beoordeelt op basisnormen en specifieke toetsingscriteria. De aanwijzingsprocedure voor een gemeentelijk monument neemt minimaal enkele maanden in beslag, maar kan ook langer duren. Na aanwijzing worden gemeentelijke monumenten ingeschreven in het gemeentelijke monumentenregister.

 
Gemeente Leiden afbeelding
Schoorsteen Nuon, foto Wilbert Devilee
Beeldbepalend pand

Beeldbepalende panden worden aangewezen door de gemeenteraad met het vaststellen van het bestemmingsplan waarin deze panden zijn opgenomen. Uitgaande van het behoud van beeldkwaliteit kent het bestemmingsplan hiervoor bestemmingsregels. De selectiecriteria voor een beeldbepalend pand zijn in Leiden vastgelegd in de Nota Cultureel Erfgoed Leiden 2005-2015.

Rijksbeschermd stads- en dorpsgezicht

Van rijkswege beschermde stads- en dorpsgezichten worden door de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en de minister van Infrastructuur en Milieu (IenM) gezamenlijk aangewezen op grond van de Monumentenwet 1988. Zij worden geadviseerd door de gemeenteraad, Gedeputeerde Staten en de Raad voor Cultuur. De gemeente stelt na aanwijzing een beschermend bestemmingsplan vast waarin het beschermd stadsgezicht is opgenomen.

Gemeentelijk beschermd stadsgezicht

Een beschermd stadsgezicht kan in Leiden ook door burgemeester en wethouders worden aangewezen, na advisering door de Monumentenselectiecommissie. Leiden kent momenteel geen gemeentelijk beschermd stadsgezicht.

Gemeente Leiden afbeelding
De Kooi, foto M&A
Archeologie

Archeologisch waardevolle gebieden kunnen worden beschermd als rijksmonument of gemeentelijk monument. De aanwijzingsprocedure voor archeologische monumenten is gelijk aan de hierboven beschreven procedure voor rijks- en gemeentelijke monumenten.Wat betekent aanwijzing voor mij als eigenaar?

Gevolgen monumentenstatus

Aan een beschermd pand of gebied mogen niet zonder meer bouw-, verbouw-, restauratie- of sloopwerkzaamheden worden uitgevoerd. Voor wijzigingen is een vergunning noodzakelijk.

Voor restauratie en onderhoud zijn vaak financiële regelingen beschikbaar. Meer informatie hierover vindt u op de pagina subsidie.

Particuliere aanvraag monumentenstatus

Als u van mening bent dat u eigenaar bent van een potentieel monument, dan kunt u een aanvraag indienen voor de status van gemeentelijk monument. Hoe u dit doet en welk traject doorlopen moet worden, staat beschreven in het document Aanvraag monumentenstatus gemeentelijk monument.

Als u de status van rijksmonument wilt aanvragen, adviseren wij u contact op te nemen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Aanwijzingsverzoeken van derden zijn voor rijksmonumenten van vóór 1940 niet langer mogelijk. U kunt wel een suggestie doen voor aanwijzing van een pand. Monumenten die zijn vervaardigd na 1940 kunnen wel op verzoek van belanghebbenden en ambtshalve door de Minister als beschermd rijksmonument worden aangewezen.

Heeft u nog vragen? Neem dan contact op met het Servicepunt Bouwen en Wonen.